Reanimacja intelektualna

Co niektórzy z nas, najmłodsi, zaprzęgną się w kierat edukacji już niebawem. Inni, szczęśliwi studenci, są dopiero w połowie drogi. Jeśli nie wiecie, co ze sobą począć, zachęcam, aby czem prędzej zażyć rozkoszy intelektualnych, do których nie jest się tam skorym podczas roku szkolnego. Co prawda w pierwszym semestrze moich studiów zrobiłam sobie mały kurs literatury rosyjskiej XIX wieku, ale z czasem zestarzałam się w tempie zastraszającym i zaczęłam oglądać seriale (te bardzo dobre i te gorsze, niestety). Wakacje jest to dla mnie czas, w którym połączenia nerwowe odżywają, nieskrępowane stresem uczelnianym i nieustanną pogonią za nieśmiertelną sławą architekta. Warto wtedy sięgnąć po książki i filmy, które mózg jak najbardziej obciążą i wywołają refleksję, na które znajdzie się czas. Redaktor Urszula zaprezentowała swoją listę – czas na moją.

1. Lalka – Bolesław Prus
Od tej lektury zaczęła się moja przygoda z wielką literaturą. Prus potrafi pisać w sposób, który mnie zupełnie oczarował. Lalkę czytałam 8 godzin dziennie codziennie, jakbym była zatrudniona na pełnym etacie. Jeśli z jakichkolwiek powodów nie zetknęliście się z ambiwalencją rozszarpującą Wokulskiego – spróbujcie, bo jest fascynująca!

2. Panny z Wilka – Jarosław Iwaszkiewicz
Wiktor Ruben wraca na wieś, do domu, w którym nie był od wielu lat. Nie spodziewa się tego, że dobrze go tu pamiętają. Odkrywa, jaka była jego rola w życiu panien z Wilka i co one dla niego znaczyły, za czym tęskniły i co przeminęło. Jedna z moich najukochańszych książek, którą osładza jeszcze film z Danielem Olbrychskim w reżyserii Andrzeja Wajdy. Wajda do Iwaszkiewicza sięgnął także w Brzezinie. Piękna proza, piękne kino.

3. Trawiasta ulica – Asar Eppel
Asar Eppel i zbiór opowiadań o Rosji jego dzieciństwa. Autor chwyta swoje wspomnienia, które nie każdemu wydałyby się zachęcające – i tworzy z nich coś prawdziwie pięknego.

4. Zmory – Emil Zegadłowicz
Powieść inicjacyjna Zegadłowicza z 1935 roku to przede wszystkim piękny, zabawny język, ale też dziwaczna, eksperymentalna interpunkcja. Powieść uniwersalna, aktualna, demaskująca obłudę i dewocję. Mikołaj Srebrempisany i to, co go spotyka, sprawiają wrażenie, że nic się nie zmieniło. Na podstawie tej powieści powstał także bardzo dobry film Wojciecha Marczewskiego pod tym samym tytułem.

5. Idiota – Fiodor Dostojewski
Dostojewski jest zawsze ciekawy, jest zawsze dobry. Psychologiczna głębia poraża i przeraża. Ta wielopłaszczyznowa powieść jest świetnie pomyślana. Już niczego więcej z siebie nie wykrztuszę – to była po prostu najlepsza literatura, z jaką się zetknęłam do tej pory.

6. Zbrodnia księdza Amaro – José Maria Eça de Queirós
Książka bardzo dobrze wyważona, w niczym nie przesadzona, w idealnych proporcjach. Choć napisana w 1875 ta portugalska powieść pozostaje bardzo aktualna. Świat bigoterii i hipokryzji przedstawiony został prawdziwie i bez zahamowań czy przesady.

7. Czarodziejska góra – Tomasz Mann
Tomasz Mann potrafi w czarodziejski i niewymuszony sposób powracać do motywów, które dzięki temu stają się szczególnie bliskie. Jest to ogromna lektura, dzięki czemu bieg czasu odczuwa się także w sobie. Trudno było mi się rozstać z tym miejscem, które nie było podobne do żadnego innego. Atmosfera panująca w tej książce jest niepowtarzalna, czułam się częścią tamtego świata, tam na górze, w sanatorium chorych na gruźlicę. Ta powieść nie skupia się na ciągu zdarzeń, ale na czymś więcej – na emocjach, intelektualnych poszukiwaniach. Jeden z bohaterów, Settembrini, mawiał – placet experiri – miło jest próbować.

8. Kobieta z wydm – Abe Kobo
Książka dusząca, wnikająca głęboko w psychikę człowieka zamkniętego pośród piasku. Nagle wszystko, co jest normalne zostaje zachwiane. Zmienia się system wartości, moralność, spojrzenie na świat. Bohater przekształca się w kogoś zupełnie innego – a może odkrywa, kim jest naprawdę.

9. Miłość – Michael Haneke
Po seansach filmów tego reżysera czuję się bardzo nieprzyjemnie. Czuję się tak, jakby ktoś wbrew mojej woli wniknął do mojego mózgu i wywrócił wszystko to, co już było poukładane. Najnowszy film austriackiego reżysera pokazuje, że nie ma wyraźnej granicy między dobrem i złem. Nie ma rozwiązań, które możemy z całą pewnością odrzucić jako niemoralne. Nie ma także dokąd uciec.

10. Z dystansu – Tony Kaye
Film przedstawia edukację w najgorszym możliwym wydaniu – tę, którą znamy ze strasznych opowieści o młodzieży gimnazjalnej lub też, niestety, z autopsji. Czy można coś z tym zrobić? I czy warto się w ogóle starać? Jak zachęcić do czegokolwiek ludzi, którzy nie wynieśli żadnych chęci z domu?

Na koniec nie obejdzie się bez Jeremiego Przybory, który napisał piosenkę w sam raz na tę okazję!
Odbiorco, przyznaj, czy nie dość ci
milionów piosnek o miłości,
o tym, jak do się lgną dorośli
na łożu czy wśród roślin.
Czy nie powinna już przenikać
do pieśni inna tematyka?
Czy nie czas tamtej przerwać przerwą
i śpiewać z werwą
tak:

Spinoza –
nie imię to dziewczyny!
Spinoza –
to nie z importu lek!
Spinoza –
nie nazwa to rośliny,
to był filozof wzięty!
Nieprzeciętny
łeb!

Żył w Amsterdamie oraz w Hadzie,
wciąż mając wiedzę na uwadze,
zbudował system monistyczny
i naturalistyczny.
Do boju o swe prawdy ruszał
z orężem nauk Kartezjusza.
Choć i doktryna mu nie obca
Thomasa Hobbesa
sa.

Podziwiać będą cudzoziemcy –
Francuzi, Włosi, Szkoci, Niemcy –
że Polak nawet kiedy gwiźnie,
już filozofii liźnie!
Że gdy nasz pieśniarz refren załka,
to nie o żadnych dyrdymałkach,
to nie o wdziękach on Maryni,
lecz to uczyni
tak:

Spinoza –
nie dziewczyna znana!
Spinoza –
to nie karciana gra!
Giordano –
to nie rodzaj Cinzana!
Helwecjusz, Platon, Fichte –
każdy ich też
zna!

Swoją drogą – słuchanie piosenek Kabaretu Starszych Panów zapewnia świetną kondycję intelektualną! Słuchajmy!

A.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: